Home

Welkom bij erfgoedissues.nl!

Deze website is opgezet om de vele misstanden in de erfgoedbranche en met name in de archeologische monumentenzorg aan de kaak te stellen. Deze misstanden zijn aan de orde van de dag en zorgen voor zeer grote schade aan het culturele erfgoed. Bij het grote publiek zijn deze misstanden niet of nauwelijks bekend. Bij de verantwoordelijke overheden zijn ze wel bekend, maar ze worden daar genegeerd, ontkend, gedoogd, gebagatelliseerd, gefaciliteerd en ook vaak zelf ten uitvoer gebracht. Een deel van deze wanpraktijken wordt op deze site gepresenteerd, verpakt in tips voor projectontwikkelaars en tips voor gemeenten.

Daarnaast wordt op deze site een zwartboek bijgehouden van ernstige voorbeelden van deze wanpraktijken. Regelmatig wordt een nieuw project gepresenteerd. Van het betreffende project worden naast een samenvatting van het probleem en een chronologie van de gebeurtenissen, alle relevante documenten gepubliceerd. De bezoeker kan daarmee een eigen oordeel over de kwestie vellen.

Het eerste project betreft een geval van ernstige belangenverstrengeling in Leeuwarden waardoor het grootste deel van een belangrijke archeologische vindplaats (een terp uit de IJzertijd en Romeinse tijd) vernietigd is. In deze casus zijn de tips 17 en 18 voor projectontwikkelaars en de tips 4, 10 en deels 6 voor gemeenten ten uitvoer gebracht.

Het tweede project in het zwartboek is de Commanderie in Ootmarsum in de gemeente Dinkelland. De gemeente was hier zelf opdrachtgever en heeft flink op de archeologie bespaard door maar liefst 9 van de creatieve tips op deze website ten uitvoer te brengen. De provincie Overijssel vindt dat de gemeente het goed gedaan heeft. Het lijkt voor de hand te liggen dat geen enkele initiatiefnemer in Overijssel ooit nog de archeologische voorschriften van zijn vergunning zal nakomen nu de instantie die deze voorschriften oplegt zich zelf ook niet aan deze voorschriften houdt.

Deze website is opgezet door Willem-Simon van de Graaf, voormalig directeur van het archeologische onderzoeksbureau Archeodienst. De misstanden die de revue zullen passeren, hebben een grote rol gespeeld in het faillissement van Archeodienst in oktober 2016. In 2017 heeft Van de Graaf geprobeerd de projecten van Archeodienst die door het faillissement niet afgerond waren, netjes af te sluiten, zodat het culturele erfgoed geen schade zou ondervinden van het faillissement. Hij moest echter vaststellen dat opdrachtgevers niet bereid waren om de projecten conform de oorspronkelijke financiële condities (dus zonder extra kosten) af te laten ronden. Opvallend is dat deze opdrachtgevers steun vonden bij de gemeenten en vaak ook bij de provincies, die verklaarden dat afronding van de projecten niet noodzakelijk was. In de Erfgoedwet en de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht is echter voorgeschreven dat elk onderzoek afgerond dient te worden.

Dit was een reden voor Van de Graaf om deze misstanden, waarvan hij tijdens zijn lange carrière al veel voorbeelden had verzameld, aan de kaak te stellen. Naast incidentele misstanden zijn er volop structurele problemen die zorgen voor een groot verlies aan cultureel erfgoed en voor een oneerlijk speelveld binnen de archeologische markt. Eén van die problemen is het feit dat de opgravingsbedrijven en niet hun opdrachtgevers wettelijk verplicht zijn om een archeologisch onderzoek af te ronden. Doen zij dat niet, dan verliezen ze hun licentie om op te graven. Dit leidt tot de bizarre situatie dat een opgravingsbedrijf voor tienduizenden euro's werk moet verrichten zonder dat het daarvoor betaald wordt, terwijl de niet-betalende opdrachtgever helemaal niet wordt aangepakt. Stel je eens voor dat een bouwbedrijf een huis dat niet betaald wordt helemaal moet afbouwen en dan gratis aan de gemeente moet geven.

Een actief opgravingsbedrijf kan zich nauwelijks weren tegen deze misstanden omdat het bij elk project afhankelijk is van de overheid. Gemeenten en provincies zijn vaak ook opdrachtgever en bovendien moet de gemeente bij elk project jouw onderzoeksvoorstel en jouw rapport beoordelen en goedkeuren. Ben je kritisch naar de overheid dan gaat dat altijd ten koste van je reputatie, van je opdrachtenportefeuille en van het flexibel uitvoeren van je toekomstige projecten. Nu Van de Graaf geen opgravingsbedrijf meer heeft, kan hij de misstanden aan de kaak stellen zonder zijn bedrijf in gevaar te brengen.

Vooralsnog worden er eerst archeologische projecten van Archeodienst gepubliceerd. Eenieder wordt echter uitgenodigd om misstanden in de erfgoedbranche aan te reiken die door voldoende documenten onderbouwd worden. Je kunt je project hier melden.

De aftrap voor het zwartboek wordt gegeven door de Culturele Hoofdstad van Europa, Leeuwarden. Het is jammer dat juist een gemeente die als gevolg van belangenverstrengeling zijn eigen culturele erfgoed laat weggraven Culturele Hoofdstad is geworden. Bekijk hier het dossier.